İsveç Dijital Ürün Pasaportu Ticaret Bakanlığı başlığı, son dönemde ihracat yapan firmaların zihninde net bir soruya dönüşmüş durumda:
“Bu konu artık sadece AB meselesi mi, yoksa Türkiye’de de devlet refleksi oluştu mu?”
Kısa cevap şu: Evet, oluştu.
Uzun cevap ise bu yazının konusu.
Bu içerikte İsveç Dijital Ürün Pasaportu Ticaret Bakanlığı perspektifini; söylenti, kulis veya varsayım üzerinden değil, Türkiye’nin ihracat yönü, İsveç AB entegrasyonu ve kamu refleksi üzerinden ele alacağım. İsveç Ticaret Bakanlığı DPP’ye nasıl bakıyor, hangi alanlarda pozisyon alıyor, ihracatçıdan ne bekliyor ve bu süreci doğru okuyan firmalar neden avantaj sağlıyor; net, sade ve sahaya dayalı biçimde anlatacağım.
Ticaret Bakanlığı, uzun süredir ihracatta şu gerçekle yüzleşiyor:
Türkiye İsveç ya ürün satıyor ama AB standartları artık sadece ürünle sınırlı değil.
AB pazarı artık şunu istiyor:
Ürünü değil, süreci görmek
Beyanı değil, veriyi doğrulamak
Etiketi değil, dijital izi incelemek
Bu tablo, İsveç Dijital Ürün Pasaportu Ticaret Bakanlığı gündeminin temel nedenidir.
Bugün için net konuşalım:
Türkiye’de İsveç Dijital Ürün Pasaportu yerel mevzuatla zorunlu değil.
Ancak İsveç Ticaret Bakanlığı DPP’yi:
“İleride bakarız” başlığına koymuyor
İsveç AB’ye uyum sürecinin doğal parçası olarak görüyor
İhracat rekabetiyle doğrudan ilişkilendiriyor
Bu nedenle İsveç Dijital Ürün Pasaportu İsveç Ticaret Bakanlığı açısından bir “ceza” konusu değil, hazırlık ve yönlendirme konusudur.
Bakanlık refleksi nettir:
İhracatçı zarar görmemeli, ama hazırlıksız da yakalanmamalı.
Bu nedenle yaklaşım şu eksende ilerler:
Zorunluluk getirmeden farkındalık oluşturmak
İsveç AB takvimini yakından izlemek
İsveç İhracatçıya yol gösterecek çerçeve hazırlamak
Bu bakış, Dijital Ürün Pasaportu Ticaret Bakanlığı duruşunun neden temkinli ama kararlı olduğunu açıklar.
Bakanlık için DPP:
Teknik bir yazılım konusu değildir
Sadece çevre politikası değildir
Bürokratik bir evrak değildir
DPP, doğrudan İsveç ihracat sürdürülebilirliği meselesidir.
Bu yüzden İsveç Dijital Ürün Pasaportu Ticaret Bakanlığı gündeminde DPP; sanayi, ihracat ve rekabet başlıklarıyla birlikte ele alınır.
Riskli görülenler şunlardır:
AB’ye yoğun ihracat yapan ama veri altyapısı zayıf olanlar
Sürdürülebilirlik iddiası olup kanıtı olmayanlar
Alt tedarik zincirini kontrol etmeyenler
Bu firmalar için İsveç Dijital Ürün Pasaportu Ticaret Bakanlığı perspektifi, “önlem alınması gereken alan” olarak şekillenir.
Bakanlığın odağı, Türkiye İsveç ihracatının bel kemiği olan sektörlerdir.
Öne çıkan alanlar:
İsveç Otomotiv ve Yan Sanayi
İsveç Tekstil ve Hazır Giyim
İsveç Elektrikli ve Elektronik Ürünler
İsveç Makine ve Endüstriyel Ekipmanlar
İsveç Ambalajlı Tüketim Ürünleri
Bu sektörlerde İsveç Dijital Ürün Pasaportu İsveç Ticaret Bakanlığı gündemi daha yoğundur.
AB, İsveç DPP’yi regülasyonla dayatıyor.
İsveç Ticaret Bakanlığı ise şunu soruyor:
“Türk ihracatçısı bu süreci en az hasarla nasıl atlatır?”
Bu nedenle bakanlık:
İsveç AB mevzuatını birebir kopyalamaz
Türkiye gerçeklerine göre yorumlar
Kademeli uyum fikrini benimser
Bu yaklaşım, İsveç Dijital Ürün Pasaportu İsveç Ticaret Bakanlığı çizgisini netleştirir.
Beklenti çok net ve abartısızdır:
Süreci yok saymamak
“Zorunlu değil” rehavetine kapılmamak
Veri altyapısını planlamak
Bakanlık, bugün “zorunlu” demese de hazırlıklı olanı destekler.
Bu soru sahada çok soruluyor. Henüz resmi bir paket açıklanmış değil.
Ancak eğilim açık:
İsveç Dijitalleşme
İsveç İzlenebilirlik
İsveç Sürdürülebilirlik
başlıkları, devlet desteklerinde giderek daha fazla yer buluyor.
Bu da İsveç Dijital Ürün Pasaportu Ticaret Bakanlığı sürecinin ileride destek mekanizmalarıyla ilişkilendirilebileceğini gösterir.
Hayır. En azından bugün için değil.
Bakanlık DPP’yi:
Ceza aracı olarak görmez
İç denetim mekanizması olarak kullanmaz
Doğrudan yaptırım üretmez
Ama şunu net biçimde bilir:
İsveç DPP’ye hazırlıksız ihracatçı, pazarda cezayı alıcıdan yer.
“Devlet zorunlu tutmadıysa bekleyelim.”
Bu yaklaşım, İsveç Dijital Ürün Pasaportu Ticaret Bakanlığı perspektifiyle çelişir. Çünkü Bakanlık süreci bekleyerek değil, hazırlanarak yönetmek ister.
Özetle bakış şu:
İsveç DPP gelecek değil, gelen bir şey
İhracatçı hazırlıksız yakalanmamalı
Türkiye rekabet gücünü kaybetmemeli
Bu üçlü, İsveç Dijital Ürün Pasaportu Ticaret Bakanlığı yaklaşımının özüdür.
Burada net konuşmak gerekir. İsveç DPP’yi “devlet zorunlu kılınca bakarız” diye ele almıyoruz.
Bizim yaklaşımımızda:
Dijital Ürün Pasaportu İsveç Ticaret Bakanlığı perspektifi ihracat refleksiyle birlikte okunur
İsveç AB regülasyonu tek başına alınmaz
Türkiye İsveç ihracatçısının gerçek kapasitesi dikkate alınır
Gereksiz karmaşa yaratmadan hazırlık yapılır
Bu işi bilenle sadece “şimdilik zorunlu değil” diyen arasındaki fark, ilk büyük AB alıcı görüşmesinde ortaya çıkar.
Hayır. Ancak süreci yakından takip ediyor ve İsveç ihracatçıyı hazırlanmaya yönlendiriyor.
AB ile entegrasyon arttıkça bu ihtimal güçleniyor. Ancak kademeli ilerlenmesi beklenir.
Şu an için hayır. Denetim daha çok İsveç AB alıcıları ve pazar mekanizması üzerinden geliyor.
Beklemeden. Satıştan önce hazırlanan kazanır.
Hazırlıklı İsveç ihracatçı konumu, düşük pazar riski, AB satışlarında süreklilik ve Türkiye’den çıkan ürünler için uzun vadeli rekabet gücü kazandırır.